Archive | In de media RSS feed for this section

Stolpersteine houden geschiedenis levend | Het Hofweekblad

Op 9 juli 2013 schreef Het Hofweekblad een artikel over onze Stichting Stolpersteine.

Afgelopen vrijdag 12 juli legde de Duitse kunstenaar Gunter Demnig in Goor Stolpersteine ter nagedachtenis aan 16 Joodse inwoners die tijdens de tweede wereldoorlog zijn vermoord door de nazi’s.

De ochtend begon met de ontvangst van de 80 genodigden in de raadzaal van het gemeentehuis in Goor. De aanwezigen werden welkom geheten door Arie Holkers, voorzitter van de Stichting Stolpersteine Goor. Hij sloot zijn toespraak af met de treffende woorden: “Wij gaan straks samen namen geven aan 16 vermoorde joodse mensen uit Goor, zodat ze niet worden vergeten”.

Vervolgens was het woord aan burgemeester Ellen Nauta en Opperrabbijn Jacobs uit Amsterdam. Tijdens de toespraken was een doorlopende fotopresentatie te zien. Daarna liep de groep naar de eerste locatie aan de H. Heijermansstraat 54 voor het leggen van de eerste vier Stolpersteine. Hier sprak Rabbijn Philipson een joods dodengebed (kaddish) uit. Basisschoolleerling Sem Linthout las een gedicht voor.
Terwijl Gunter Demnig de stenen legde, vertelde bestuurslid Duco Hoek over de vier slachtoffers van dit huis.
De groep trok langs zeven plaatsen in Goor om Stolpersteine te leggen. Per locatie sloten dikwijls mensen aan: toevallige voorbijgangers of mensen die bewust naar een bepaalde plek waren gekomen.

Ook bij elk van de overige zeven locaties werd een korte toelichting gegeven op de namen van de betreffende slachtoffers, terwijl Demnig de Stolpersteine in het trottoir legde.

De Stichting Stolpersteine Goor heeft veel positieve reacties op het initiatief ontvangen. Arie Holkers, voorzitter: “We werden gestimuleerd door de reacties van mensen: zeer positief, hartverwarmend, dikwijls ook emotioneel. Tijdens het leggen van de stenen begon een voorbijganger spontaan te huilen, omdat ze als meisje van 10 jaar de moord op mevrouw Kwitser had zien gebeuren. Uiteraard weten niet alle mensen in Goor wat de zogenaamde Stolpersteine zijn. Maar uitleg zet aan tot nadenken, ook bij de jongere generatie, en dat is mede de bedoeling van het project. De 16 slachtoffers hebben hun naam terug in de Goorse gemeenschap, ze worden niet vergeten.”

In de zomer van 2012 heeft de Stichting Stolpersteine het project Stolpersteine Goor opgestart. Het enthousiaste bestuur bestaande uit Gerrit Alink, Eddy Gruppen, Duco Hoek en Arie Holkers beoogt met het laten leggen van de gedenksteentjes de Goorse inwoners een naam en een gezicht te geven die op grond van ras, religie of seksuele geaardheid door de nazi’s in de Tweede Wereldoorlog zijn vermoord.
De Stichting combineert de Stolpersteine we met de publicatie van een boek ‘Een mens is pas vergeten, als zijn naam vergeten is’ en met het aanbieden van het digitale lespakket ‘discriminatie’ aan het basisonderwijs in Goor.

In het boek wordt zowel het (Europese) project Stolpersteine van de Duitse kunstenaar Gunther Demnig beschreven, als ook de geschiedenis van de Joden in Goor en de persoonlijke verhalen van de zestien Goorse slachtoffers. Waar woonden ze, hoe leefden ze, waar werden ze vermoord. Ook zijn tal van foto’s en documenten opgenomen voor de verbeelding van de verhalen. Het boek is te koop bij Bruna en Primera winkel in Goor.

http://www.hofweekblad.nl/hofnieuwsbericht/1871

Vermoorde joodse inwoners herdacht in Goor | Video door Marcel Tettero

Journalist Marcel Tettero van De Twentsche Courant Tubantia heeft een videoverslag van het leggen van de Stolpersteine in Goor gemaakt.

Kunstenaar Gunter Demnig legt Stolpersteine Goor | Het Hofweekblad

Op 15 juli 2013 schreef Het Hofweekblad een artikel over onze Stichting Stolpersteine.

Op vrijdag 12 juli a.s. zal de Duitse Kunstenaar Gunter Demnig 16 Stolpersteine leggen in Goor. Op deze Stolpersteine, letterlijk ‘struikelstenen’ staan de namen van slachtoffers die door de nazi’s zijn vermoord vanwege ras, religie of seksuele geaardheid. Doel van de Stichting Stolpersteine Goor is deze zestien Gorenaren een naam en een gezicht te geven, hun levensverhaal te vertellen.

De Stolpersteine zijn ongeveer 10 bij 10 centimeter en worden gelegd op 8 plaatsen in Goor. Op elke steen komt een messingplaatje met de naam, geboortedatum, datum van deportatie en datum van overlijden van het slachtoffer. Ze worden geplaatst direct voor de woonhuizen waar de slachtoffers destijds hebben gewoond.

Gunter Demnig legt de 16 stenen, verspreid over 8 plaatsen in bijzijn van burgemeester mw. Nauta, wethouders Eshuis en Sijbom, de opperrabbijn van Joods Nederland, de heer Jacobs en de rabbijn van de synagoge in Enschede, de heer Philipson. Verder zijn aanwezig familie van de slachtoffers, familie van toenmalige onderduikadressen en de huidige bewoners van de woningen waar de slachtoffers gedurende de tweede wereldoorlog woonden.

Aansluitend aan het leggen van de stenen presenteert de Stichting Stolpersteine Goor een boek met de verhalen van de 16 slachtoffers, een lespakket voor de groepen 8 van de basisscholen in Goor en een wandelroute, die leidt langs alle Stolpersteine.

De Stichting Stolpersteine Goor is vorig zomer opgericht en heeft het afgelopen jaar onderzoek gedaan naar de slachtoffers in Goor. Hierbij is veelvuldig gebruik gemaakt van archieven onder andere het archief van kamp Westerbork.

De Stolpersteine

De Duitse kunstenaar Gunter Demnig is bedenker en uitvoerder van het project ‘Stolpersteine’. Het project dat in de jaren negentig begon in Berlijn heeft zich als een olievlek verspreid over Europa. Momenteel zijn er verspreid over tal van Europose landen al meer dan 35.000 stenen gelegd. Zijn motto: ‘een mens is pas vergeten als ook zijn naam vergeten is’.

De stenen worden geplaatst voor slachtoffers, die vanwege ras, religie of seksuele geaardheid zijn vermoord door de nazi’s. De stenen worden gelegd in het trottoir vóór de huizen waar de slachtoffers gewoond hebben.

Joodse Gorenaren krijgen ‘gezicht’ | Nieuws van de Week

Op 2 juli 2013 schreef Het Nieuws van de Week een artikel over het leggen van Stolpersteine.

Door: Jenny Ter Maat

‘Een mens is pas vergeten, als zijn naam vergeten is’. Dat is de titel van het boek dat vrijdag 12 juli gepresenteerd wordt, op dezelfde dag dat in Goor de ‘Stolpersteine’ oftewel struikelstenen gelegd worden.

Met de publicatie van dit boek en het leggen van de stenen krijgen de Joodse inwoners van Goor, die door de nazi’s vermoord werden, een naam en een gezicht, een plek in Goor terug.

De auteurs, Gerrit Alink, Eddy Gruppen, Duco Hoek en Arie Holkers, begonnen in de zomer van 2012 het project Stolpersteine Goor. Ruim negen maanden speurden ze in archieven in binnen- en buitenland naar informatie over de slachtoffers uit Goor. Ze spraken familieleden, vrienden en buren, controleerden de gegevens die met grote zorgvuldigheid behandeld werden. Vergissingen moesten immers uitgesloten worden. In het boek is de geschiedenis van de Joden in Goor in woord en beeld gevat. De persoonlijke verhalen van de zestien Goorse slachtoffers zijn er in opgetekend. Men leest waar ze woonden, hoe ze leefden, waar ze werden vermoord. Foto’s en documenten maken de verhalen tastbaar. Het zijn aangrijpende verhalen. Verhalen van gewone mensen die in een hel terechtkwamen.

Eén van de verhalen gaat over de familie Rosendaal, die op de hoek van de Kerkstraat en de Wheeme woonde. In 1920 verhuisde de familie van Stokkum naar Goor en begon een manufacturenwinkel. Het gezin bestond uit vijf personen: vader Izak Rosendaal (1882), Moeder Jette van Wije (1879) en de kinderen Israël (1911), Lena (1914) en Leonard (1918). Toen de oorlog begon was Izak al overleden; zijn vrouw en de drie kinderen woonden nog aan de Kerkstraat 18. Een gewoon gezin. Toen kwam de oorlog en familieleden werden opgepakt, doken onder, werden verraden, werden gescheiden van elkaar en kwamen om in verschillende kampen. “We hopen dat we de zestien slachtoffers een naam en een gezicht hebben gegeven, voor toen, nu en de toekomst”, aldus de auteurs. Het boek is vanaf vrijdag 12 juli verkrijgbaar in de boekhandel in Goor.

Stolpersteine in Goor: ‘Deze ramp moet in herinnering blijven’ | Nieuws van de Week

Op 1 mei 2013 schreef Het Nieuws van de Week een artikel over onze Stichting.

GOOR – Stolpersteine: stenen waarover je struikelt, stenen die je doen bukken, je doen kijken naar de naam op de steen. Stenen die herinneren aan Joodse plaatsgenoten, omgebracht in de Tweede Wereldoorlog. Zestien van deze Stolpersteine worden op 12 juli gelegd in Goor.

Door Jenny ter Maat

Toen vorig jaar zomer bij Arie Holkers en Gerrit Alink het idee postvatte dat er ook voor de vermoorde Joodse burgers uit Goor deze kleine gedenktekens gerealiseerd moesten worden, werd al snel een stichtingsbestuur gevormd. Naast voorzitter Holkers en secretaris Alink bestaat dat uit penningmeester Duco Hoek en algemeen bestuurslid Eddy Gruppen. De stichtingsakte passeerde december vorig jaar, met welwillende medewerking van notariskantoor Bracht & De Vries uit Goor.

Vanaf toen ging men volop aan de slag, op onderzoek uit. Bronnen werden geraadpleegd, zoals het archief van de gemeente Goor, van kamp Westerbork, van het Rode Kruis, van het Niod, van een internationaal archief in Duitsland en niet te vergeten het archief van Yad Vashem.

“Het uitzoeken was veel meer werk dan we dachten. Je moet proberen te achterhalen om welke mensen het precies gaat: naam, geboortedatum, geboorteplaats, de datum van deportatie en de datum van overlijden, als die te traceren viel. Je moet nauwkeurig te werk gaan, je mag hierin geen fouten maken. We gingen niet over één nacht ijs, we hebben altijd naam en data in meerdere bronnen vergeleken”, vertelt Holkers. Daarnaast spraken de bestuursleden met meerdere Gorenaren, hoorden verhalen, spoorden betrokkenen op in binnen- en buitenland: “Het was een heel boeiende periode, je raakt overal in verzeild.” Ze vonden brieven, verhalen, foto’s. Onder andere een briefje van Ruth ten Brink dat ze uit de trein gooide toen ze werd afgevoerd naar Auschwitz. En een briefkaart van Machiel Wolff die hij schreef vlak voor hij werd opgepakt.

“Als je zo’n brief ziet, je houdt hem in je hand en je bedenkt dat Ruth en Machiel die brief ook in hun hand hebben gehad, als je daarbij na gaat denken overvalt je een diepe ontroering. En je hoort verhalen. Je gaat diep in op die verhalen en af en toe grijpt je dat aan.” Op 12 juli wordt de eerste steen gelegd op de eerste locatie: Herman Heijermansstraat 54. Holkers is blij dat dit initiatief nu gerealiseerd wordt. “We hebben geen van vieren de oorlog meegemaakt, maar deze ramp moet in de herinnering blijven. En deze manier, het leggen van Stolpersteine, is een heel mooie manier. Het geeft weer dat de slachtoffers hier geleefd hebben, in Goor, op deze plek.”

Herinneren via de stoep | TC Tubantia

Op 19 februari schreef de Twentse Courant Tubantia een artikel over onze Stichting.

De Duitse kunstenaar Gunter Demnig plaatst op 12 juli 16 kleine gedenktekens om niet te vergeten.

GOOR – Dat gebeurt op zestien plaatsen verspreid over de stad in de stoepen om Joodse slachtoffers van de nazi’s te herdenken. Ook de verhalen van de slachtoffers uit Goor zijn grotendeels achterhaald. „In juni vorig jaar kwamen we met het idee om ook in Goor Stolpersteine te gaan leggen”, vertelt Arie Holkers uit Goor. Samen met Duco Hoek, Eddy Gruppen en Gerrit Alink vormt hij de Stichting Stolpersteine Goor. „We vonden dat het verhaal maar eens verteld moet worden.”

Foto van Hedwig Polak-Cohen en haar zoon Sjonnie.

De stichting maakt lesbrieven voor scholieren en laat waarschijnlijk een boek met verhalen, documenten en foto’s drukken. Zo is het verhaal van Ruth ten Brink achterhaald. „Ze werkte in het Apeldoornsche Bos, een Joodse psychiatrische instelling. Ze is van daaruit via Westerbork gedeporteerd naar Auschwitz”, vertelt Duco Hoek. „Ergens in Groningen gooide ze nog een brief uit de trein met als adres alleen de woorden: ‘Aan Ab in Goor’. Wonder boven wonder is de brief daar netjes afgeleverd. Ruth ten Brink schrijft in de brief dat ze naar een werkkamp gaat en dat alles goed met haar is.” Op 5 februari  1943 sterft ze in Auschwitz. Ze was 27 jaar. „En mevrouw Kwitser is als gevolg van gewelddadigheden van de NSB en de zwarthemden in Goor omgekomen”, zegt Hoek.

Maar ook is een verhaal bekend van een 3-jarig meisje, dochter van advocaat Wolff die met zijn vrouw woonde op de hoek van de Deldensestraat en de Lindelaan. „De ouders leek het verstandig naar Amsterdam te vluchten en hun dochtertje bij de buren achter te laten”, vertelt Gerrit Alink. „Het echtpaarWolff is vrij vlot na aankomst in Amsterdam opgepakt. Ze overleefden de oorlog niet. Hun dochter Ruth kwam in Friesland terecht en het Rode Kruis bracht haar na de oorlog naar Londen. Zeven jaar geleden overleed zij in Amerika.”

Andere Joodse families uit Goor met de namen Rosendaal, Polak en Van Engel zijn eveneens omgebracht.

Het project Stolpersteine begon in Nederland in Borne, in 2007. Daarna volgde een waslijst met aanvragen uit meer dan vijftig plaatsen. In totaal zijn er al 50.000 Stolpersteine gelegd. De kunstenaar en bedenker van het project maakt over enkele maanden een toer door Nederland. Hij begint in Hertzogenrath bij Heerlen en gaat dan onder meer via Den Bosch en Losser naar Goor om Stolpersteine te leggen.

Hij brengt gedenktekens aan in het trottoir voor de huizen van mensen die door de nazi’s verdreven, gedeporteerd, vermoord of tot zelfmoord gedreven zijn. Deze Stolpersteine, letterlijk ‘struikelstenen’ herinneren onder meer aan Joden en politieke gevangenen.

De kunstenaar noemt ze Stolpersteine, omdat je erover struikelt met je hoofd en je hart, en je hoofd moet buigen om de tekst te kunnen lezen. Op de stenen zijn, in een messing plaatje, de naam, geboortedatum, deportatiedatum en plaats en datum van overlijden gestanst.

De stenen van 10 bij 10 centimeter geven namen in de stoep bij woningen waar Joodse mensen leefden. Het gaat onder meer om de Deldensestraat, de Schoolstraat, de Grotestraat, de Achterstraat op ’t Schild. Op sommige plekken komen twee of drie plaatjes

Artikel in PDF

Oprichting Stichting Stolpersteine een feit

GOOR – Op 12 oktober is de stichting ‘Stolpersteine Goor’ opgericht. Doel van de stichting is het laten plaatsen van gedenkstenen (Stolpersteine) ter nagedachtenis aan de door de Nazi’s gedeporteerde en vermoorde stadgenoten.

Oprichting Weekkrant

De stichting zal dat doen door deel te nemen aan het kunstproject ‘Stolpersteine’ van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. Hij is bedenker en uitvoerder van het project en heeft in het kader hiervan al meer dan 35.000 stenen in heel Europa geplaatst. Zijn motto: ‘een mens is pas vergeten als ook zijn naam vergeten is’. De stenen (10 x 10 centimeter met een messing plaatje met naam, geboortedatum, datum deportatie en datum van moord) worden geplaatst direct voor de woonhuizen waar de slachtoffers destijds hebben gewoond. Uiteraard met toestemming van het gemeentebestuur en in nauw overleg met de huidige buurtbewoners.

Het Goorse project heeft als motto ‘herdenken, met het oog op de toekomst’. Daarom wil de stichting ook educatieve projecten ontwikkelen, die worden aangeboden aan de onderwijsinstellingen in Goor.

Het is de bedoeling dat Gunter Demnig begin juli 2013 de stenen plaatst. Het bestuur van de stichting brengt ook een boekje uit met een persoonlijke beschrijving van de slachtoffers. In deze fase van het onderzoek gaat het in Goor om 16 namen.